Japanse kever als engerling in gras sportveld

Formeel komt de Japanse kever en larve (nog) niet voor in Nederlandse sportvelden. Maar recent zijn twee dode Japanse kevers gevonden in buurland België. Ook in Frankrijk, Duitsland en Spanje zijn deze insecten aangetroffen. Daarmee komt deze voor veel plantensoorten zeer schadelijke soort steeds dichter bij Nederland. Om deze reden besteden wij als sportveld.nl aandacht aan deze soort. De Japanse kever wordt beschouwd als een van de schadelijkste insecten ter wereld.

De Japanse kever is een bladsprietkever, ongeveer net zo groot als een rozenkever. De Japanse kever (Popillia japonica) is een schadelijk insect dat op de lijst van bestrijdingsplichtige organismen van de Europese Unie (EU) staat. Dit betekent dat er in de EU verplichte en strenge maatregelen gelden om introductie en verspreiding te voorkomen. Zie ook onze algemene kenniskennis pagina over Engerlingen en Emelten bestrijden in een gras sportveld.

Nederland is (nog) vrij van Popillia japonica. Het is daarom belangrijk aangekochte graszoden te controleren op aanwezigheid van Popillia japonica. Zie binnen de EU gelden extra eisen. Zo moet het gebied waar graszoden vandaan komen officieel vrij zijn verklaard van Popillia japonica en moet vooraf zijn geïnspecteerd. De kans dat de Japanse kever ook in Nederland schade aanricht is binnen afzienbare tijd groot. Het is belangrijk dat een vondst zo snel mogelijk wordt ontdekt en gemeld, om ingrijpende EU-maatregelen te voorkomen.  Treft u een kever aan of heeft u een vermoeden dat het om de Japanse kever gaat, neem dan direct contact op met de NVWA via 0900-03 88(gebruikelijke belkosten) of via het digitale meldingsformulier.

Herkennen Japanse kever

De Japanse kever (Popillia japonica) is ongeveer 8 tot 12 mm lang. De kop en lichaam zijn metaalgroen, de poten iets donkerder metaalgroen. Dekschilden zijn koperkleurig bruin. Aan de zijkant van het achterlijf (doorlopend naar de onderzijde) staan vijf plukjes witte haren, aan de achterzijde net achter de dekschilden staan nog twee plukjes. Kevers kunnen in grote aantallen aanwezig zijn, meestal in de periode van eind mei tot begin november, met de piek van half juli tot en met half augustus. Larven en poppen leven in de grond, van ongeveer augustus tot juni het jaar daarop.

Kenmerk	Beschrijving
Grootte	Ongeveer 8 tot 12 mm lang.
Kleur	Metaalachtig groen lichaam met bronskleurige (koperachtige) dekschilden.
Achterlijf	Zes witte plukjes haar (vlekjes) aan weerszijden van het achterlijf. Dit is een van de beste herkenningspunten.
Vorm	Rond tot ovaal, stevig lichaam.
Poten	Zwarte poten.
Antenne	Kort, waaiervormig uiteinde.

In Nederland kunnen deze kevers worden verward met rozenkevers (Phyllopertha horticola). Daardoor kunnen ze zich ongehinderd voortplanten, en dat gaat snel. Waarnemers van rozenkevers doen er dus verstandig aan om te kijken of het niet een Japanse kever betreft. De rozenkever is sterker behaard over het hele lijf. Het meest opvallende verschil is dat bij de Japanse kever witte haren in plukjes op het achterlijf zitten. De rozenkever heeft ook witte haren, maar die staan meer egaal verspreid over het lijf. Bij oudere exemplaren van beide soorten kunnen de haren grotendeels verdwenen zijn, waardoor het onderscheid lastiger is.

Actieve periode als kever: Juni t/m september in Nederland en België (afhankelijk van temperatuur en locatie)

Schade aan gras blad en planten:

De Japanse kever is zeer vraatzuchtig en kan ernstige schade veroorzaken:

1. Aan bladeren: Ze skeleteren bladeren, wat betekent dat ze het zachte groene weefsel tussen de nerven wegvreten. Het blad lijkt dan op een fijn gaas.
2. Aan bloemen en vruchten: Eten bloembladen en jonge vruchten, vooral bij rozen, druiven, lindes, appelbomen, mais, enz.
3. Larven (in de grond): Vreten aan graswortels → gele of bruine plekken in het gazon, die makkelijk losgetrokken kunnen worden.

De Japanse kever (Popillia japonica) is schadelijker dan veel andere kevers (zoals de meikever, junikever of rozenkever) doordat hij: Zowel als larve én als volwassen kever schade veroorzaakt

Factor	Japanse kever	Andere kevers
Schade door larven	✅ Ja	✅ Ja
Schade door volwassen kever	✅ Ja (ernstig)	❌ (meestal beperkt)
Voedselkeuze	Zeer breed (300+)	Vaak beperkt (1–10 soorten)
Vraatzucht & groepsvorming	Hoog	Lager
Bestrijding	Moeilijk	Soms eenvoudiger
Verspreiding	Snel & internationaal	Vaak lokaal

Andere kevers:

• Meikever / Junikever: alleen larvenstadium (engerlingen) is schadelijk
• Rozenkever: beperkt actieve schade boven de grond

Japanse kever:

• Larven (in de bodem): eten wortels van gras → directe schade aan sportvelden
• Volwassen kevers (boven de grond): eten bladeren van meer dan 300 plantensoorten, incl. bomen, sierplanten en landbouwgewassen → grootschalige bladvraat

Dubbele schade, terwijl de meeste andere kevers slechts één levensfase problematisch zijn.

 Brede voedselkeuze en hoge vraatzucht

• Volwassen Japanse kevers zijn polyfaag (eten bijna alles): rozen, druiven, lindes, mais, soja, appelbomen, enz.
• Kunnen binnen enkele dagen volledige bladskeletten maken (alleen nerven blijven over)
• Vergelijken:
  • Meikeverlarven eten alleen wortels
  • Rozenkevervolwassenen eten een paar plantensoorten (beperkt vraat)

Snelle verspreiding en kolonievorming

• Japanse kevers leven in groepen en kunnen zich bij gunstige omstandigheden exponentieel vermenigvuldigen
• Vrouwtjes leggen 40–60 eieren in de bodem → populaties kunnen binnen een paar jaar ontploffen
• Verspreiden zich ook passief via verkeer, grondverzet of graszoden

Moeilijk te bestrijden

• Larven diep in de bodem → lastig te bereiken
• Volwassenen mobiel en actief overdag
• Weinig toegelaten chemische middelen
• Biologische bestrijding werkt, maar is traag en seizoensgebonden

Ecologische en economische impact

• In de VS en Italië heeft de kever voor miljoenen euro’s schade gezorgd in:
  • Grasvelden en golfbanen
  • Landbouw (fruit, mais, wijnbouw)
  • Openbaar groen

Samengevat:

De Japanse kever is schadelijker dan veel andere kevers vanwege: