De combinatie roken en sport wordt maatschappelijk steeds minder acceptabel gevonden. Vooral bij verenigingen met veel jeugd weegt het gezondheids- en voorbeeldargument zwaar. Daarom kiezen steeds meer clubs voor: een rookverbod en een volledig rookvrij sportpark. Hieronder de belangrijkste argumenten om het toe te staan (“verkopen”/faciliteren) of juist te verbieden, met extra aandacht voor de combinatie roken & sport.

Waarom roken op sportpark sportaccommodatie en langs het sportveld verbieden?

Sport en roken zijn een ongewenste combinatie

• Sport staat voor gezondheid, vitaliteit en voorbeeldgedrag.
• Roken schaadt longfunctie, conditie en herstelvermogen.
• De boodschap “gezond bewegen” wordt ongeloofwaardig als langs het veld gerookt wordt.
• Wat is de voorbeeldfunctie van de vereniging?

Een rookverbod in de sport is bescherming van jeugd

• Sportverenigingen hebben veel jeugdleden.
• Zien roken vergroot de kans dat jongeren het later zelf gaan doen (normalisering).
• Tweedehands rook is schadelijk, ook in de buitenlucht bij dicht op elkaar staande toeschouwers.

Roken gevolg, sigaret peuken zorgen voor vervuiling langs een sportveld

• Minder peuken op, in en rondom kunstgras en natuurgras sportveld
• Minder vervuiling van terrein en afwateringssystemen
• Minder kunstgras brand en schroei gevaar (zeker bij droge periodes)
• Een schonere sportaccommodatie → minder beheer en onderhoudskosten.

Maatschappelijke ontwikkeling van rookvrije sport

• In Nederland zijn veel sportverenigingen inmiddels rookvrij, mede gestimuleerd door organisaties als VSG en NOC*NSF en het programma Rookvrije generatie.
• Gemeenten nemen rookvrije sportparken steeds vaker op in beleid.

Argumenten om roken (beperkt) op een sportpark toe te staan

Sommige verenigingen kiezen (nog) niet voor een totaalverbod maar voor een afgebakende rookzone. Argumenten die daarbij worden genoemd:

• Respect voor volwassen rokers.
• Angst voor verlies van kantine-inkomsten of vrijwilligers.
• Handhaving is eenvoudiger met een vaste rookplek dan met een totaalverbod. Kanttekening: Een rookzone langs of naast het veld ondermijnt vaak alsnog het gezondheidsdoel en blijft zichtbaar voor jeugd.

Bij beleid over roken op sportparken spelen vier kernvragen

1. Wat is de voorbeeldfunctie van de vereniging?
2. Hoe belangrijk is jeugdbeleid en preventie?
3. Wat betekent het voor beheer en onderhoud van het terrein?
4. Is handhaving praktisch uitvoerbaar?

Beleidsnotitie Rookvrij Sportpark

[Naam vereniging / gemeente]

Datum: [invullen]

Versie: Concept / DefinitiefAanleiding

Sport staat voor gezondheid, vitaliteit en voorbeeldgedrag. Binnen onze vereniging/gemeente sporten veel jeugdleden en komen wekelijks vele bezoekers samen. Roken langs sportvelden en bij sportaccommodaties past niet bij deze gezonde uitstraling en vormt een ongewenste combinatie met sport.

Daarnaast willen wij bijdragen aan een veilige, schone en gezonde omgeving voor sporters, vrijwilligers en bezoekers.

Doelstelling rookvrije sportomgeving

Het doel van dit beleid is:

• Het creëren van een rookvrije sportomgeving.
• Het beschermen van jeugd tegen (mee)roken en de normalisering van rookgedrag.
• Het versterken van de gezonde uitstraling van de vereniging.
• Het verminderen van zwerfafval (sigarettenpeuken) en brandrisico.

Argumentatie

Gezondheid en voorbeeldfunctie

• Sport en roken zijn tegenstrijdig: sport bevordert conditie, roken schaadt deze.
• Zichtbaar rookgedrag beïnvloedt jongeren negatief.
• Ook in de buitenlucht kan meeroken hinder en gezondheidsschade veroorzaken.

Jeugdbeleid

• Onze vereniging/gemeente heeft veel jeugdleden.
• Wij willen een omgeving bieden waarin gezond gedrag de norm is.

Beheer en onderhoud voordeel van een sportpark rookverbod

• Minder peuken op kunstgras en natuurgras.
• Minder vervuiling van terrein en afwateringssystemen.
• Minder risico op brand bij droge omstandigheden.

Maatschappelijke ontwikkeling

• Steeds meer sportverenigingen en gemeenten kiezen voor rookvrij beleid.
• Dit sluit aan bij landelijke gezondheidsdoelstellingen.

Beleidskeuze

Voorkeursoptie: Volledig rookvrij sportpark

Dit houdt in:

• Roken is niet toegestaan op het gehele sportpark.
• Dit geldt voor leden, bezoekers, vrijwilligers en teams van tegenstanders.
• Het verbod geldt tijdens alle activiteiten en evenementen.

Alternatief (indien gefaseerd ingevoerd):

• Tijdelijke aangewezen rookzone buiten zicht van sportvelden en jeugd.
• Gefaseerde afbouw richting volledig rookvrij.

Implementatieplan roovrije sportpark of sportaccommodatie

Communicatie

• Aankondiging via website, nieuwsbrief en social media.
• Informatiebijeenkomst voor leden en vrijwilligers.
• Duidelijke borden bij entree en langs velden.

Ingangsdatum van een sportpark rookverbod

• Vaststellen overgangsperiode (bijv. 3 maanden).
• Definitieve ingangsdatum communiceren.

Handhaving van het sportcomplex rookverbod

• Aanspreken op basis van positieve benadering.
• Bestuur en vrijwilligers fungeren als voorbeeld.
• Indien nodig opnemen in huishoudelijk reglement.

Evaluatie van een sportaccommodatie rookverbod

• Evaluatie na 6 en 12 maanden.
• Inventariseren ervaringen leden en bezoekers.
• Waar nodig bijsturen.

Met dit rookvrij beleid kiezen wij bewust voor:

• Een gezonde sportomgeving
• Bescherming van jeugd
• Een schone en veilige accommodatie
• Een toekomstbestendige vereniging

Sport en roken vormen geen logische combinatie. Met dit beleid geven wij het goede voorbeeld.

Sigarettenpeuken (filters) zijn milieuvervuiling

Sigarettenpeuken (filters) zijn milieuvervuiling, en dat is onderzocht en bevestigd door meerdere milieu- en wetenschappelijke bronnen. Hieronder vind je de belangrijkste feiten:

De filter van een sigaret bestaat meestal uit celluloseacetaat, een soort plastic. Dat is geen snel biologisch afbreekbaar materiaal zoals papier. 

Peuken bevatten nog resten van nicotine en honderden andere giftige stoffen (zoals zware metalen en teer) die in de natuur kunnen lekken als ze worden weggesmeten. 

Schadelijk voor ecosystemen

• Deze stoffen kunnen in bodem en water terechtkomen, en zijn schadelijk voor planten en dieren. 

Hoe lang duurt het voordat een sigarettenfilter afbreekt?

Er is geen exact eenduidige tijd, omdat dit sterk afhangt van de omstandigheden (zonlicht, bodemsoort, vocht, micro-organismen), maar onderzoekers geven wel ranges:

Filters kunnen jarenlang aanwezig blijven in het milieu omdat ze van plastic zijn. 

• Minimaal enkele jaren — sommige bronnen noemen 18 maanden tot 10 jaar of langer afhankelijk van omstandigheden. 
• Veel campagnes en milieuorganisaties noemen 10–15 jaar als praktische richtlijn voor afbraak. 
• In sommige milieuvergelijkingen wordt ook geschat dat filters honderden jaren in milieufragmenten kunnen blijven doordat ze in microplastics uiteenvallen. 

Belangrijk: filters lossen niet “compleet op”; ze vallen uiteen in microplastics die nog veel langer blijven bestaan en het milieu blijven beïnvloeden. 

Wie heeft dit onderzocht?

De milieu-impact van sigarettenpeuken is onderwerp van onderzoek geweest door:

✔ Wetenschappelijke publicaties over de toxiciteit en milieu-impact van sigarettenfilters. 

✔ Milieuorganisaties en ngo’s die sigarettenpeuken als plasticvervuiling in kaart brengen (bijv. onderzoeken van organisaties zoals Hubbub, en data van cleanup-projecten). 

✔ Nationale campagnes en onderzoeksprojecten (bijv. in Nederland, waar cijfers over peuken in de natuur en hun afbraak worden verzameld en gecommuniceerd). 

Overheden en milieuorganisaties gebruiken deze studies om beleid te voeden, zoals campagnes tegen zwerfafval en discussies over het eventueel verbieden van plastic sigarettenfilters. 

Kernpunten om te onthouden

✅ Sigarettenfilters zijn plastic en vervuilen het milieu.

✅ Ze bevatten toxische chemicaliën die kunnen lekken in bodem en water.

✅ Ze breken heel langzaam af (zeker jaren tot misschien wel decennia).

✅ Zelfs als de zichtbare filter weg is, blijven er microplastics over.

Praktische impact

➡ Een enkele peuk kan tot liter vervuild water veroorzaken. 

➡ Peuken zijn wereldwijd het meest gevonden zwerfafval op straten, stranden en in natuurgebieden.