De CROW, RAW bestek systematiek is geschikt en gebruikelijk voor het opstellen van bestekken voor sportveld of sportaccommodatie aanleg en onderhoud. Het is dé standaard in de Nederlandse GWW-sector (grond-, weg- en waterbouw), en wordt veelvuldig gebruikt voor het proces van aanbesteding van aanleg en onderhoud van sportvelden en aanleg sportaccommodatie. Dit in zowel natuurgras als kunstgras projecten. Bij projecten met gebouwen bijvoorbeeld aanleg van een sportkantine, gymzaal en sporthal is het gebruikelijk om de STABU te hanteren. De RAW systematiek is bij gebouwen niet geschikt. Deze kennis pagina gaan over het toepassen van RAW systematiek bij aanleg van sportvelden en accommodaties. (buitenruimte)
De RAW systematiek is in jaren 1960-1970 ontwikkeld door De rijksdienst voor de IJsselmeerpolder, met als doel: gestandaardiseerd systeem en werken in grond, water en wegenbouw. De verdere ontwikkeling en beheer is in de jaren 80 -90 overgedragen aan de CROW. CROW staat voor, Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Weg- en waterbouw (nu alleen nog CROW genoemd).
De term RAW betekent: Rationalisatie en Automatisering Grond-, Water- en Wegenbouw. Het is een systematiek (werkwijze) om werken in de buitenruimte gestructureerd, eenduidig en juridisch bindend aan te besteden, uit te voeren en af te rekenen.
Denk aan werken zoals, Grondwerk, Wegenbouw, Riolering, Sportveldbeheer en -aanleg en Groenvoorzieningen. In het bestek (beeldbestek of reguliere bestek posten) worden alle werkzaamheden waar de aannemer zich op- en rondom de velden aan dient te houden, beschreven.
De CROW RAW-systematiek bestaat uit drie hoofdelementen:
Een RAW-bestek is altijd opgebouwd volgens de gestelde standaard, dit bestaat uit de volgende drie delen;
- Bevat algemene gegevens die betrekking hebben op het project zelf in de contractuele fase. (Deel 1 Algemeen)
- Bevat de beschrijving van het uit te voeren werk. (Deel 2.1 Algemene gegevens en 2.2 nadere beschrijving bestaande uit bestekposten)
- Bevat de voor het werk geldende voorwaarden. (Deel 3 bepalingen )
| Onderdeel | Functie |
|---|---|
| 1. Bestekssystematiek (RAW-bestek) | Hoe je werk technisch omschrijft met standaardposten en coderingen (zoals 15.22.01 = maaien sportgras). |
| 2. Standaard RAW Bepalingen (UAV , UAR) | Juridisch kader: algemene bepalingen over uitvoering, planning, afwijkingen, betaling, risico’s, enz. |
| 3. RAW-Catalogus / Postenboek | De ‘woordenlijst’ met standaardactiviteiten, codes, eenheden, en beschrijvingen. |
Samen vormen ze de juridisch-technische ruggengraat voor vrijwel alle openbare werken in Nederland. Het totaal aan deze hoofd elementen vormen het bestek. In het bestek (beeldbestek of reguliere bestek posten) worden alle werkzaamheden waar de opdrachtnemer (dus de aannemer) zich voor het werk aan dient te houden, beschreven. De tekeningen en andere documenten, zoals diverse onderzoek rapporten (bijvoorbeeld bodemonderzoek of flora en fauna onderzoek) zijn bijlagen van het bestek.
Voordelen RAW-systematiek
Aanbesteden via RAW (Rationalisatie en Automatisering Grond-, Water- en Wegenbouw) heeft grote voordelen bij sport projecten zoals de aanleg of het onderhoud van sportvelden.
| Voordeel | Waarom belangrijk? |
|---|---|
| Gestandaardiseerde taal | Geen misverstanden in uitvoering |
| Eenvoudig vergelijken | Helpt bij eerlijke en transparante aanbesteding |
| Juridisch goed geregeld | Minder risico voor beide partijen |
| Breed geaccepteerd | Aannemers en beheerders kennen het |
| Geschikt voor aanleg én onderhoud | Flexibel in alle fases van het werk |
Er zijn twee lagen in de RAW-systematiek:
| RAW-codering (bestekposten) | Praktische uitvoeringsposten per werkactiviteit | 15.22.01 (maaien natuurgras) |
| SRW-hoofdstuk (RAW-bepalingen) | Juridisch-technische bepalingen per hoofdstuknummer | 51.3 (onderhoud sportvoorzieningen) |
Voorbeeld:
Stel je schrijft in je bestek: Post 15.22.01 – Maaien van natuurgras sportveld met kooimaaier, 35x per jaar
Dan gelden hierop o.a. de bepalingen uit:
Hoofdstuk 51.3 – Onderhoud sportvoorzieningen
Hierin staat onder meer:
- Hoe vlak het veld moet blijven
- Wat de eisen zijn aan het maaibeeld
- Welke toleranties gelden voor graslengte of beschadiging
Waarom is CROW RAW geschikt voor sportvelden?
Standaardisering in bestekken
- RAW biedt een gestandaardiseerd systeem voor het opstellen van werkbeschrijvingen (bestekken).
- Je kunt per post duidelijke omschrijvingen geven van:
- Grondwerk
- Funderingen
- Drainage
- Grasmatten (zowel natuur- als kunstgras)
- Bestrating, hekwerken, belijning enz.
In te zetten voor onderhoud én aanleg
- RAW-systematiek is bruikbaar voor:
- Nieuwbouw (aanleg sportveld, kunstgrasinstallatie)
- Beheer en onderhoud (maaien, beluchten, bezanden, doorzaaien, reinigen, infill-aanvulling etc.)
Gebruik van standaardposten en coderingen
- CROW levert een RAW Standaard 2020 (en opvolgers), inclusief veelgebruikte RAW-codes die ook voor sportvelden van toepassing zijn.
- Denk aan RAW-codes voor:
- Maaien van sportgras (bijv. B15.22.01)
- Kunstgras borstelen of infill bijvullen
- Drainage reinigen of aanleg sporttechnische lagen
Voorbeeld: hoe pas je het toe?
Bijvoorbeeld voor een aanbesteding voor het onderhouden van natuurgras sportvelden kun je in RAW-bestekposten opnemen zoals:
In de RAW Standaard (zoals de RAW Standaard 2020 van CROW), zijn posten en coderingen voor natuurgras sportvelden opgenomen onder specifieke hoofdstukken, met name in hoofdstuk 15 – Sportvoorzieningen.
Waar staat natuurgras in de RAW Standaard?
Hoofdstuk 15 – Sportvoorzieningen
Binnen dit hoofdstuk worden verschillende typen sportvelden behandeld, waaronder:
- 15.10 – Natuurgrassportvelden
- 15.20 – Inrichtingen op natuurgrassportvelden
- 15.22 – Onderhoud van natuurgrassportvelden
- 15.50 – Regeneratief onderhoud
- 15.70 – Doorzaaien
Daarnaast zijn er gerelateerde onderdelen in:
- 14 – Funderingen en sporttechnische lagen
- 12 – Grondwerken
- 11 – Riolering en drainage
📌 Enkele voorbeelden van RAW-postcoderingen voor natuurgras
| RAW-code | Omschrijving |
|---|---|
| 15.10.01 | Aanbrengen van natuurgrassportveld |
| 15.22.01 | Maaien van natuurgrassportveld met kooimaaier |
| 15.50.03 | Bezanden van grasmat |
| 15.70.01 | Doorzaaien van natuurgras met sportmengsel |
Waarom aanbesteden via RAW?
Standaardisatie en duidelijkheid
- RAW gebruikt gestandaardiseerde posten, coderingen en omschrijvingen.
- Iedereen (opdrachtgevers én opdrachtnemers) spreekt dezelfde taal.
- Geen onduidelijkheid over wat er precies moet gebeuren.
Voorbeeld: in plaats van “maaien gras” schrijf je RAW-post B15.22.01 – Maaien sportgras met kooimaaier, inclusief frequentie en oppervlak.
Efficiënt vergelijken van inschrijvingen
- Omdat alle inschrijvers op dezelfde posten inschrijven, kun je aanbiedingen objectief vergelijken.
- Je krijgt makkelijk inzicht in eenheidsprijzen, totalen en afwijkingen per post.
Juridisch kader en beheersbaarheid
- RAW bevat een vast juridisch kader (via de Standaard RAW Bepalingen).
- Zo zijn risico’s, verantwoordelijkheden, termijnen en afrekenmethoden vooraf duidelijk geregeld.
- Dit voorkomt discussies tijdens of na uitvoering.
Breed toegepast in de markt
- RAW is dé standaard in Nederland voor GWW-werken, inclusief sportvelden.
- Aannemers, adviesbureaus en beheerders zijn ermee bekend.
- Het sluit goed aan op werk van leveranciers en keuringsinstanties (zoals ISA Sport, KIWA, SGS).
Eenvoudige verwerking van wijzigingen (EMVI/UAV-GC aanvullend)
- RAW-bestekken zijn flexibel aanpasbaar.
- Je kunt ook RAW combineren met:
- EMVI-criteria (kwaliteit naast prijs)
- Duurzaamheidsdoelstellingen
- UAV(-GC) randvoorwaarden
Toepasbaar op aanleg én onderhoud
- Niet alleen voor aanleg van natuur- of kunstgrasvelden, maar ook voor:
- Renovatie
- Onderhoudsbestekken (meerdere jaren)
- Klein werk (bijv. doelgebiedherstel)